BADANIA DLA KOBIET W CIĄŻY

CZAS

20 minut

NA CZYM POLEGA ZABIEG?

Zakres badań wykonywanych kobietom ciąży, ustalony został w przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. W tym czasie ciężarnej przysługuje szczególna opieka lekarska i ma ona prawo zgłosić się do lekarza w każdej chwili, kiedy tylko odczuwa lęk o zdrowie swoje lub dziecka.
Celem badań przesiewowych wykonywanych u kobiet w ciąży jest wykrycie zaburzeń w jak najwcześniejszym stadium, mogących w sposób negatywny wpłynąć zarówno na zdrowie matki i jej nienarodzonego dziecka, oraz wprowadzenie szybkiego leczenia maksymalnie redukującego negatywne skutki tych zmian.
Wśród laboratoryjnych badań przesiewowych wykonywanych kobietom w ciąży praktycznie przed każdą wizytą, jest wykonywane ogólne badanie moczu.
Badanie moczu ma na celu monitorowanie pracy nerek, które w tym okresie muszą przefiltrować i oczyścić znacznie więcej krwi niż przed ciążą.
Wczesne wykrycie w moczu bakterii i zastosowanie odpowiedniego leczenia pozwala uniknąć hospitalizacji, która staje się konieczna przy pełnoobjawowym zapaleniu dróg moczowych. Monitorowanie ilości białka wydalanego z moczem jest z kolei ważne przy rozpoznaniu stanu przedrzucawkowego, który poza pojawieniem się białka w moczu wiąże się z występowaniem obrzęków i nadciśnieniem tętniczym.
Odpowiednio leczony stan przedrzucawkowy, który jest konsekwencją zaburzonej pracy nerek i wątroby w czasie ciąży, daje możliwość uniknięcia stanu bezpośredniego zagrożenia życia matki i dziecka oraz donoszenia ciąży. Kontrolowanie wydalanego do moczu cukru ma znaczenie przy zaburzeniach gospodarki węglowodanowej, a jego wykrycie nasuwa podejrzenia o występowaniu cukrzycy ciążowej.

W czasie ciąży obserwuje się prawidłowe obniżenie hematokrytu , hemoglobiny, jak również spadek ilości erytrocytów i podwyższenie ilości leukocytów. Kontrolowanie parametrów krwi pozwala na wczesne wykrycie zmian w składzie krwi. Ciężka, nieleczona anemia poza objawami takimi jak zmęczenie, rozkojarzenie, ból głowy i senność, może powodować wady wrodzone dziecka, nieprawidłowości w rozwoju łożyska, a nawet poronienie.
Wykonanie badania cytologicznego w ciąży jest zalecana też przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. Do końca pierwszego trymestru należy wykonać badania w celu wykrycia stanu zapalnego bądź objawów wskazujących na nowotwór.

Cytologia szyjki macicy to ważne badanie w ciąży. Za sprawą burzy hormonalnej szalejącej w organizmie przyszłej mamy zmiany chorobowe w obrębie szyjki macicy mogą szybciej się rozwijać.
W pierwszym trymestrze ciąży obowiązkowo przeprowadzana jest także ocena funkcji tarczycy przyszłej mamy. Oznaczenie poziomu TSH umożliwia zdiagnozowanie łagodnej niewydolności tarczycy i pozwala na określenie ryzyka wystąpienia zapalenia tarczycy po porodzie. Niewydolność tarczycy u kobiet w ciąży jest czynnikiem wysoce niebezpiecznym dla rozwoju płodu.

Do końca 12 tygodnia należy również wykonać oznaczenie Grupy krwi i przeciwciał Coombsa w celu potwierdzenia lub wykluczenia konfliktu serologicznego.
Konflikt serologiczny występuje wówczas, gdy matka posiada grupę krwi z czynnikiem Rh(-), a ojciec dziecka grupę krwi z czynnikiem Rh(+). W takiej sytuacji organizm matki może traktować dziecko z grupą krwi Rh(+) dziedziczoną po ojcu jako „intruza” i wytwarzać przeciwko niemu przeciwciała. Przy stwierdzonym konflikcie serologicznym i wykryciu takich przeciwciał przeciwko dziecku we krwi matki, w celu zapobiegania powikłaniom jakimi mogą być ciężka anemia i nasilona żółtaczka u dziecka, matce między 28. a 34. tygodniem ciąży podaje się immunoglobulinę anty-D.
Do końca pierwszego trymestru obowiązkowo wykonuje się też test VDRL stwierdzający lub wykluczający obecność kiły, oznacza się poziom przeciwciał przeciwko WZW B (wirusowe zapalenie wątroby typu B)

Do istotnych badań w okresie ciąży zaliczamy: test w kierunku HIV, wirusowego zapalenia wątroby typu C (WZW C), toksoplazmozy oraz różyczki, CMV. Wczesne wykrycie tych infekcji i rozpoczęcie właściwego leczenia zwiększa szansę na urodzenie zdrowego dziecka, uniknięcia powikłań jakimi są zakażenie okołoporodowe, wodogłowie, głuchota, ślepota i zaburzenia rozwoju.

Między 24. a 28. tygodniem ciąży do badań skriningowych należy zaliczyć doustny test tolerancji glukozy. Lekarz zaleca wykonanie Przeważnie trzypunktowej z obciążeniem 75 gram glukozy i oznaczeniem poziomu glukozy we krwi na czczo, po pierwszej i drugiej godzinie po obciążeniu.
Badanie ma na celu wykrycie cukrzycy ciążowej, której konsekwencją mogą być: wady wrodzone u dziecka, wysoka masa urodzeniowa, opóźniony rozwój płodu a nawet zwiększone ryzyko śmierci okołoporodowej.
U kobiety ciężarnej cukrzyca ciążowa może prowadzić do nadciśnienia, infekcji dróg moczowych, zaburzeń widzenia oraz poronienia.

Około 35 tygodnia ciąży przeprowadza się przesiewowe, mikrobiologiczne badanie czystości pochwy, Wymaz z pochwy i odbytu w kierunku GBS.
Wykrycie chorobotwórczych bakterii jest wskazaniem do antybiotykoterapii, pozwalającej na uniknięcie zakażenia okołoporodowego u noworodka

Obowiązkiem lekarza jest poinformowanie o możliwości wykonania dodatkowych badań laboratoryjnych, które muszą być przeprowadzone w tym wyjątkowym okresie życia.